Παραλία “Ξεκοφτό”, μια Καλλιθέα που ξεχάστηκε στα χαρτιά

Παραλία “Ξεκοφτό”, μια Καλλιθέα που ξεχάστηκε στα χαρτιά

Είναι γνωστή τοις πάσι ως παραλία του Κουμ Καπί, ωστόσο ονοματολογικά και ως τοπωνύμιο δεν είναι ακριβώς σωστό μιας και οι παλαιότεροι κάτοικοι την ονόμαζαν παραλία του ξεκοφτού.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα απ΄την αρχή και να αποδώσουμε “τα του τα Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ” , όσον αφορά τη γεωγραφική περιοχή, την ιστορία της και την προοπτική της ως καταρχήν κατοικημένη περιοχή, χώρο αναψυχής και περιπάτου, και ως παραλία που συγκεντρώνει παντός καιρού φανατικούς λουόμενους όπως οι υποφαινόμενοι, που ως εναλλακτική λύση έχουν την Κουλούρα της περιοχής της Χαλέπας, εδώ και πολλά χρόνια.

Καταρχάς δεν είναι 100% σωστό να λέμε ότι όλη η παραλία είναι η παραλία του Κουμ Καπί, για τρεις λόγους, άσχετα ότι όλη της ανήκει στην περιοχή του κάτω Κουμ Καπί. Ο πρώτος και βασικός είναι ότι Κουμ Καπί σημαίνει “Πύλη της Άμμου” και αφορά αποκλειστικά την περιοχή του λεγόμενου μικρού Φαληρικού όρμου, λόγω της ελάχιστης προστασίας που παρέχει από “τα μποφόρια” η παλιά σχολή, η πιο σωστά το εμβληματικό φρούριο της πύλης Σαμπιονάρα που είναι η τελική κατάληξη του τοίχους της Ανατολικής Τάφρου κάποτε εκτείνονταν η μεγαλύτερη σε έκταση αμμουτσερή ακτή της πόλης των Χανίων. Λέγεται ότι ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη από την παραλία που εκτείνεται από τον ποταμό Κλαδισσό και φτάνει μέχρι “του γιατρού τα Χαράκια”, δηλαδή την παραλία των δυτικών Απτέρων. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η περιοχή Κουμ-Καπί αποτελεί μια μεγάλη περιοχή χωρισμένη στο “Πάνω Κουμ- Καπί, αλλά και στο κάτω Κουμ-Καπί, πάντα σύμφωνα με τη ρυμοτομική ονοματολογία. Τόσο στο Πάνω, όσο και στο Κάτω Κουμ Καπί, συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος των βόρειων και Ανατολικών συνοικιών του κέντρου της Πόλης των Χανιών. Ο τρίτος λόγος είναι ότι έχει όνομα και οι παλαιότεροι κάτοικοι ονομάτιζαν την παραλία Ξεκοφτό, από το βράχο.

Το Πάνω Κουμ Καπί διαχωρίζεται από το Κάτω Κουμ Καπί μέσω της Λεωφόρου Βενιζέλου, καταλήγοντας στην οδό Δημητρακάκη νοτίως και η οποία ξεκινάει από τη συμβολή της με την Οδό Κοραή προς δυσμάς και απ΄το λεγόμενο Ποτάμι (τη σημερινή Κωστή Παλαμά), καταλήγοντας ανατολικά στην Μίνωος Ησυχάκη η οποία προεκτείνεται σε μέρος της οδού Κυριάκου Μητσοτάκη(του παππού του σημερινού Προέδρου της Κυβέρνησης). Παραπλεύρως της τελευταίας και πάλι προς Ανατολάς του Λυκείου Ελληνίδων αλλά και της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης συμπεριλαμβάνει και τη λεγόμενη “Χωράφα” που τώρα συναντιούνται οι προσόψεις των πολυκατοικιών της εν λόγω και οι πίσω όψεις των αντίπερα της Λεωφόρου Ηρώων Πολυτεχνείου(η οποία δεν ανήκει στην περιοχή του πάνω Κουμ Καπί.

Το Κάτω Κουμ Καπί βρίσκεται από την βορεινή πλευρά της Λεωφόρου Ελ. Βενιζέλου από το ύψος της παλιάς Reggina, του ξενοδοχείου Κρήτη και σύσσωμης της Ανατολικής Τάφρου και καταλήγει στο παραλιακό μέτωπο, από την πύλη της Άμμου μέχρι τα παλαιά σφαγεία, τις παλαιές αποθήκες της Βίλλας Κούνδουρου που σήμερα είναι το Θέατρο Βλησίδη και πριν μια εικοσαετία στεγάζονταν το Χανιώτικο Θεατρικό Εργαστήρι που καθοδηγούσε και ηγούνταν η Ελπίδα Μπραουδάκη.

Μέρος του Πάνω και ολόκληρο το ανατολικό Κάτω Κουμ Καπί επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν τα λεγόμενα Χαλικουταριά όπου ζούσαν οι μεροκαματιάρηδες κυρίως Μαυριτανοί και Αιγύπτιοι που σε πρώτη φάση είχαν έλθει στην Κρήτη το 1669 και σε δεύτερη την περίοδο 1830 με 1840 τόσο στα Χανιά, όσο και στο Ηράκλειο στην περιοχή Μεϊντάνι. Η φράση «χαλικούτης» προέρχεται από την αραβοκρατούμενη αφρικανική διάλεκτο “χαλ ιλ κούτι”, που σημαίνει «άσε(άφησε), η τοποθέτησε κάτω το κιβώτιο», φράση που χρησιμοποιούσαν και συνεχίζουν να χρησιμοποιούν οι Αφρικανοί αχθοφόροι. Μια άλλη πηγή λέει ότι η φράση προήλθε από τον τρόπο ζωής τους, αφού ζούσαν σε παράγκες που ήταν σαν κουτιά.

Η παραλία ήταν μια μεγάλη Αμμουτσερή ακτή που χρησιμοποιούσαν για να ψαρεύουν οι Χαλικούτηδες μιας και απαγορεύονταν να φέρουν τις βάρκες τους εντός του Ενετικού λιμένα. Την ονόμαζαν ξεκοφτό, από το όνομα του βράχου που βρίσκεται απέναντι από την ακτή και είναι συνέχεια των βράχων που ξεκινούν από την περιοχή “μπάνια”, (η Χονολουλού της οποίας την ονομασία έδωσε το κέντρο που σήμερα ονομάζεται Αστέρια αλλά δεν αναφερόμαστε σε αυτούς), καθώς και οι βράχοι που εκτείνονται της παραλίας του “Κούνδουρου” που είναι οι βράχοι Τρουλοτός και Βουλγαρί(γιατί μοιάζει με τη Βουλγαρία στο χάρτη), το τηγάνι και ο βράχος Λύρα που σήμερα έχει γκρεμιστεί από τους έντονους κυμματισμούς και εντός τους είναι η μικρή παραλία “γατούλα”.

Να σημειώσουμε εδώ πέρα ότι το λιμάνι επί Οθωμανικής Αυτοκρατοείας δεν έχει και τόσο σχέση με το σημερινό, από τις “Χιόνες” δηλαδή τα Νεώρια και μετά καθώς ήταν τα λεγόμενα επισκευαστικά ναυπηγία της εποχής, μέρος τους χάσκει χρεοκοπίο στον ενετικό λιμενοβραχίονα ακόμα και σήμερα. Αυτή η παραλία την περίοδο της Γερμανικής κατοχής του ξεκοφτού δηλαδή, όπως οι περισσότερες στα Χανιά είχαν γίνει τσιμεντένια αναχώματα και πυροβολία για το φόβο της απόβασης από τους συμμάχους.

Μεταπολεμικά χτίστηκαν τα Σφαγεία και μέχρι τη δεκαετία του 1980 και συγκεκριμένα μέχρι το 1982 ήταν μια απαγορευμένη περιοχή όπου δεν είχε ούτε φωτισμό, ούτε ήταν προσβάσιμη από τον πληθυσμό της πόλης μετά το σούρουπο. Κάτι ψαροταβέρνες εμφανίστηκαν την δεκαετία του 1960 με βασική αυτή με την ονομασία “ο Ξεκοφτός” και τα αμέρικαν μπαρ τύπου Τρούμπας όπως του “Κουνελά”, η Σπηλιά στην δεκαετία του 1970, όπου το κονσομασιόν, το λούμπεν, τα μαχαιρώματα και ο υπόκοσμος έδραζε στην περιοχή.

Το 1982 η κατά κόσμο σπουδαιότερη δημοτική αρχή της πόλης αυτή της περιόδου μέχρι το 1990, της οκταετίας της Δημαρχίας Κατσανεβάκη, και αντιδημαρχίας Βλησίδη, Βολουδάκη, εκτός του ότι έφτιαξε όλα τα Χανιά από το μηδέν, γέμισε πάρκα την πόλη, έφτιαξε το αποχετευτικό σύστημα της πόλης και τον πρώτο βιολογικό στην Ελλάδα μάλιστα με αυτεπιστασία, απαλλοτρίωσε στρατόπεδα και έφτιαξε εμβληματικούς ελεύθερους χώρους, έφτιαξε και το κόσμημα της παραλίας του ξεκοφτού η του Κουμ Καπί. Η εν λόγω στην προσπάθεια της να αποδώσει και την ονομασία της παραλίας Καλλιθέα έπεσε στο κενό κι αυτό έμεινε στα χαρτιά για λόγους που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε. Σήμερα παρότι έχει αφεθεί στην τύχη του αυτό το κολοσσιαίο έργο εδώ και 38 χρόνια από την κατασκευή του που ολοκληρώθηκε μέσα σε 6 μήνες, δεν έχει υποστεί καμία σοβαρή συντήρηση, ωστόσο κρατάει πολύ καλά. Κι ενώ έχει αφεθεί βορρά στα μποφόρια του Χειμώνα, έχει αποδεδειγμένα μια από τις πιο καθαρές θάλασσες όλου του βόρειο άξονα του νομού και σύμφωνα με μετρήσεις, παρά τις όποιες ζημιές έχει υποστεί πολλές φορές από τη μη συντήρηση του.