Τα αίτια 2 πιο θλιβερών επετείων στην Κρήτη

Τα αίτια 2 πιο θλιβερών επετείων στην Κρήτη

Αναδημοσίευση από το istosch data &technologies lab

Γράφει ο Γιάννης Κοτσώνης

kydon
Το ¨Κύδων” της ΑΝΕΚ που ιδρύθηκε μετά το ναυάγιο του “Ηράκλειον”. άλλαξε το χάρτη της ακτοπλοϊας

Πριν φτάσουμε στην ναυτική τραγωδία που έπληξε ένα νομό ολόκληρο(που δυστυχώς δεν ήταν η μόνη, ακολούθησε και δεύτερη τρία χρόνια μετά, αλλά αυτή τη φορά ήταν αεροπορική), πρέπει να οριοθετήσουμε ορισμένα πράγματα και να αναλύσουμε σε βάθος όλο το πλέγμα των ακτοπλοϊκών μεταφορών από το κέντρο και την ηπειρωτική Ελλάδα, στη νησιωτική, τόσο για την ανατροφοδοσία της σε φάρμακα και βιομηχανικά προϊόντα, όσο και την ανατροφοδοσία της ηπειρωτικής χώρας από αγροτικά προϊόντα και βιοτεχνική αλλά βιομηχανική παραγωγή του νησιών για την προώθηση τους και διάθεση τους ανά το πανελλήνιο, αλλά και για τις εξαγωγές, καθώς επίσης και για τις καθημερινές αναγκαίες ταξιδιωτικές μεταφορές ανθρώπινου προσωπικού. Πριν φτάσουμε στο πρώτο ατύχημα – δυστύχημα, να δούμε πως ακριβώς και με τι πραγματοποιούνταν οι μεταφορές την μεταπολεμική περίοδο στη χώρα, τόσο στη θάλασσα, όσο και στον αέρα. Στην Κρήτη(γι αυτήν θα μιλήσουμε τώρα), αλλά και στα άλλα νησιά οι μεταφορές γίνονταν με κάτι πλοία ανάξια νηολογικής ασφάλειας, όπως αρχικά το “Καδιώ”, μετά το “Αγγελικά κλπ. Πριν από αυτό δεν υπήρχαν καν μεταφορές, παρά με μαούνες, δηλαδή μεγάλα ξύλινα καράβια, από την εποχή που η Κρήτη ενώθηκε με την Ελλάδα, μέχρι το 1949, δηλαδή το επίπεδο ήταν πολύ χειρότερο από την εποχή της Κρητικής Πολιτείας όπου οι μεταφορές για τον απλό κοσμάκη ήταν πολύ ανώτερου μεταφορικού επιπέδου.

kadio_ship
Καδιώ

Το “Καδιώ” ήταν το πρώτο σοβαρό με γάλο πλοίο της εποχής που ήρθε στο λιμάνι της Σούδας το 1949. Ήταν ένα μετασκευασμένο φαλαινοθηρικό που αγοράστηκε από τον Καναδά το 1945 για τις ανάγκες μεταφοράς προϊόντων και προσωπικού από την εφοπλιστική οικογένεια Σιγάλα με καταγωγή τη Θήρα-Σαντορίνη. Το όνομα Καδιώ δώθηκε στο καράβι από μια κυρία της οικογένειας, που θεωρείται από τους κύκλους του εφοπλιστικού κεφαλαίου ακόμα και σήμερα, μια “μυθική μορφή” και πως να μην ήταν, εφόσον υπήρξε και ο θεωρητικός συγγραφέας του εγχώριου εφοπλισμού, αξίωμα που έδινε μια άλλη “Αίγλη”, σε αυτό τον κλάδο της ελληνικής αστικής τάξης. Το πλοίο αρχικά έκανε μεταφορές στην Κεντρική Αμερική με τη σημαία του Παναμά, ενώ μισθώθηκε σε μια θυγατρική της πλοιοκτήτριας Εταιρείας την «Κρητική Ατμοπλοϊα», κάνοντας τη γραμμή Πειραιάς – Χανιά από το 1949 – 1953.

frynh_ship
Φρύνη

Το πλοίο “Φρύνη” συμφερόντων του εφοπλιστή Ι. Λάτση, πήρε τη σκυτάλη για ένα χρόνο το 1954 από το “Καδιώ” στη Γραμμή Πειραιάς-Χανιά-Ρέθυμνο-Ηράκλειο και ξανά Πειραιά, 3 φορές την εβδομάδα και για τα μεγέθη της εποχής, ήταν ένα πολύ καλό σκαρί 95 μήκους μέτρων και ταχύτατο συν τοις άλλοις, αφού είχε τη δυνατότητα να ταξιδέψει μέχρι και 22 κόμβους την ώρα. Είχε αγοραστεί από την εταιρεία εταιρεία “Southern Railways Co” με έδρα το Southampton και μετά για λόγους πιο αποτελεσματικής κερδοφορίας πήγε στη Βόρειο Αφρική.

aggelika
Αγγέλικα

Το συμφερόντων Τυπάλδου πλοίο “Αγγέλικα” αντικατέστησε το “Φρύνη” και για μεγάλο διάστημα από το 1954-1964 πραγματοποιούσε τη γραμμή Πειραιάς – Χανιά και αντίστροφα, ένα επίσης Καναδικών συμφερόντων ποταμόπλοιο και ταυτόχρονα ατμόπλοιο που εκτελούσε τα καθήκοντα του στις Καναδικές λίμνες του Οντάριο συνδέοντας τις μεγάλες πόλεις του με τις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ και τις μητροπόλεις αυτών. Η ίδια Εταιρεία και συγκεκριμένα τον Ιούνη της εν λόγω χρονιάς νηολόγησε το “Σοφοκλής Βενιζέλος”, ένα γαλλικής κατασκευής επίσης ατμόπλοιο που πραγματοποιούσε τις γραμμές Πειραιάς – Χανιά κάθε Δευτέρα – Πέμπτη – Παρασκευή, ώρα στις 11 το πρωί και Πειραιάς – Ηράκλειο κάθε Τρίτη – Τετάρτη, την ίδια ώρα και κάθε Σάββατο στις 18.30, με μέσο όρο ταξιδιού 12 ώρες.

sofo_ship
Σοφοκλής Βενιζέλος

Η ιστορία κράτησε σχεδόν δύο χρόνια, όπου το πρώτο κρούσμα επήλθε με την ολοσχερή καταστροφή του πλοίου τον Απρίλη του 1966 από πυρκαγιά. Παράλληλα με το “Σοφοκλής Βενιζέλος”

sofo_in_burn
Σοφοκλής Βενιζέλος

στη γραμμή αποκλειστικά Χανιών – Πειραιά, υπήρχε το πλοίο “Φαιστός” συμφερόντων του Εφοπλιστή Ευθυμιάδη το οποίο ήταν στη εν λόγω γραμμή μέχρι του 1970 παράλληλα με το επίσης μετασκευασθέν γκαζάδικο “Κύδων” της ΑΝΕΚ που άντεξε μέχρι το 1988, αφού το 1989 νηολογήθηκε στη γραμμή Ηράκλειο-Θεσσαλονίκη και το 1998 διαλύθηκε στην Alliaga της Τουρκίας.

kefalida_herakleion_ship
Ηράκλειον

Το “ΗPAKΛEION” πρώην «WARWICKSHIRE» και το δίδυμο του αδελφάκι “ΧΑΝΙΑ” πρώην “LEICESTERSHIRE”, άνηκαν στην Bibbye Lines και πριν κλείσουν εικοσαετία από την ναυπήγηση τους πέρασαν στην εφοπλιστική Εταιρεία Ατμόπλοιων και συμφερόντων Τυπάλδου το 1964, αρχές 1965. ήταν ένα από τα πρώτα πλοία της ακτοπλοϊας που μετασκευάστηκαν σε ΕΓ/ΟΓ, με το πρώτο να αντικαθιστά στη γραμμή των Χανιών το “Σοφοκλης Βενιζέλος”, (να σημειώσουμε εδώ πέρα ότι το πρώτο ΕΓ/ΟΓ ήταν το “Φαιστός” του Ευθυμιάδη). Και τα δυο δίδυμα του Τυπάλδου ναυπηγήθηκαν στα σκωτσέζικα ναυπηγεία “Fairfield Shipbuilding & Engineering Co”.

Για να μπορέσει να επιτευχθεί η γρήγορη αντικατάσταση του “Σοφοκλής Βενιζέλος”, οι μετασκευές στο ¨Ηράκλειον” έγιναν πολύ γρήγορα και στο πόδι, με πάμπολλα σημάδια μετασκευαστικής αστοχίας. Η αιτία δεν ήταν, ότι τότε δεν υπήρχαν οι διεθνείς προδιαγραφές στις μετασκευαστικές εργασίες που θα μετέτρεπαν το πλοίο σε ΕΓ/ΟΓ, αλλά κυρίως της μεγάλης αναμονής στην παράδοση και μετασκευή του Πλοίου “Χανιά”(που προορίζονταν αποκλειστικά για τη γραμμή του Ηρακλείου), λόγω της βιασύνης να μπει γρήγορα στις γραμμές Χανίων και Ηρακλείου, μέχρι την άφιξη του “Χανιά”, αλλά και για άλλο ένα λόγο, τον ανταγωνισμό με τον Ευθυμιάδη που ήδη εκτελούσε με το “πλοίο γέφυρα” αποκλειστικά τη γραμμή Χανιών-Πειραιά δηλαδή το “Φαιστός”, με το οποίο το “Ηράκλειον” συγκρούστηκε στον Πειραιά, αφήνοντας του ένα ρήγμα που ποτέ δεν έκλεισε και αποτέλεσε την “αχίλλειον πτέρνα” του ¨Ηράκλειον”.

faistos
Φαιστός Ευθυμιάδη

Το τελευταίο δεν επισκευάστηκε ποτέ και στον αναγκαίο χρόνο και αφού συνεχώς έπαιρνε κλίση στο λιμάνι της Σούδας και του Ηρακλείου, είτε κατά την αποβίβαση, είτε κατά την επιβίβαση των επιβαινόντων. Ετούτα ήταν τα σημάδια και τα οποία προήλθαν από την ανταγωνιστικότητα και την ανάγκη ποιος θα έπαιρνε το “φιλέτο” της Κρήτης. Να σημειώσουμε εδώ πέρα πως πολλά έχουν γραφτεί για το πως έγινε το ατύχημα και το χρονοδιάγραμμα του νηολογίου του πριν φτάσει στη περιοχή Φακλονέρα του Μυρτώου Πελάγους. Γι αυτό δε θα μιλήσουμε τώρα, παρά μόνο περιφραστικά και περιληπτικά. Ένα ρήγμα στο σκάφος που δεν διορθώθηκε στα ναυπηγεία της χώρας, ήταν αρκετό να για να μπάσει τόνους νερού και να βυθιστεί στην πιο δύσκολη ναυτικά περιοχή της χώρας μια μέρα σαν και σήμερα(ξημερώματα αυτής) το 1966 όπου έπνεαν άνεμοι στα εφτά μποφόρ, όχι πολύ δυνατοί, ωστόσο αρκετοί για να βυθίσει στο πένθος ένας ολόκληρος νομός, ίσως και ένα ολόκληρο νησί, μιας και χάθηκαν ανθρώπινες ζωές και από άλλους νομούς. 

Κλείνοντας το άρθρο ετούτο, να σημειώσουμε επίσης, ότι τρία χρόνια αργότερα την ίδια ημερομηνία και ημέρα Δευτέρα τις 8 του Δεκέμβρη του 1969, το τετρακινητήριο ελικοφόρο αεροσκάφος της Ολυμπιακής Αεροπορίας (ένα Douglas DC-6B πρώην βομβαρδιστικό αεροσκάφος του Β’ ΠΠ και της USAF, αγορασμένο μεταπολεμικά από την Ολυμπιακή Αεροπορία και που μετασκευάστηκε σε πολιτικό αεροσκάφος)με κωδικό πτήσης ΟΑ 954, με προέλευση και πάλι από τα Χανιά, με 90 ανθρώπους να χάνουν άδικα τη ζωή τους σε αυτό το “μοιραίο” ταξίδι, έπεσε λόγω κακοκαιρίας και φυσικά ορατότητας στο Πάνειο όρος στην Κερατέα. Δυστυχώς, αυτό που ονομάζουμε ανταγωνιστικότητα μπορεί να ρίχνει τα κόστη(που δεν τα ρίχνει τουλάχιστον πάντα), αλλά εκμηδενίζει τα οφέλη που αφορούν την ασφάλεια και φυσικά τους μισθούς που τους οδηγεί σε μια μεγάλη συρρίκνωση, με αποτέλεσμα πληρώματα και επιβάτες να κινδυνεύουν από αυτή τη λογική που είναι αποτέλεσμα της ατομικής ιδιοκτησίας.

keratea

Κλείνοντας το άρθρο ετούτο, να σημειώσουμε επίσης, ότι τρία χρόνια αργότερα την ίδια ημερομηνία και ημέρα Δευτέρα τις 8 του Δεκέμβρη του 1969, το τετρακινητήριο ελικοφόρο αεροσκάφος της Ολυμπιακής Αεροπορίας (ένα Douglas DC-6B πρώην βομβαρδιστικό αεροσκάφος του Β’ ΠΠ και της USAF, αγορασμένο μεταπολεμικά από την Ολυμπιακή Αεροπορία και που μετασκευάστηκε σε πολιτικό αεροσκάφος)με κωδικό πτήσης ΟΑ 954, με προέλευση και πάλι από τα Χανιά, με 90 ανθρώπους να χάνουν άδικα τη ζωή τους σε αυτό το “μοιραίο” ταξίδι, έπεσε λόγω κακοκαιρίας και φυσικά ορατότητας στο Πάνειο όρος στην Κερατέα. Δυστυχώς, αυτό που ονομάζουμε ανταγωνιστικότητα μπορεί να ρίχνει τα κόστη(που δεν τα ρίχνει τουλάχιστον πάντα), αλλά εκμηδενίζει τα οφέλη που αφορούν την ασφάλεια και φυσικά τους μισθούς που τους οδηγεί σε μια μεγάλη συρρίκνωση, με αποτέλεσμα πληρώματα και επιβάτες να κινδυνεύουν από αυτή τη λογική που είναι αποτέλεσμα της ατομικής ιδιοκτησίας.

Παρακάτω το ζωντανό πλαίσιο του χώρου που φιλοξενήθηκε πρωτότυπα το παραπάνω άρθρο, με τη νόμιμη, έγγραφη και επώνυμη αποδοχή και συνεισφορά του συγγραφέα του.